Κυριακή, 13 Φεβρουαρίου 2011

Περί ΜΚΟ

Tο παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα από το τελευταίο post στο www.africatrippin.com


Λίγα πράγματα περι Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (MKO) μιας και συμφωνώ οτι το θέμα αγγίζει ευαίσθητες χορδές. Η μεγάλη πλειοψηφία του κόσμου στην Ελλάδα αντιμετωπίζει τις ΜΚΟ ως παρασιτικούς οργανισμούς που επιβιώνουν από κρατικές χρηματοδοτήσεις. Η παραπάνω πρόταση είναι εν μέρει αληθής στο εσωτερικό και μάλλον αναληθής- ως γενική τοποθέτηση - στο εξωτερικό κατι που θα προσπαθήσω να εξηγήσω παρακάτω. Επίσης μεγάλο κομμάτι του κόσμου στην Ελλάδα θεωρεί οτι οι ΜΚΟ εξυπηρετούν συμφέροντα κάθε μορφής. Εν μέρει κι αυτό σωστό. Προσωπικά θα συμφωνήσω οτι στη χώρα μας οι περισσότερες ΜΚΟ-με εξαίρεση μερικές μετρημένες κυριολεκτικά στα δάκτυλα του ενός χεριού- παρουσιάζουν όλα τα χαρακτηριστικά ενός έθνους που ασθενεί. Ανοργάνωτες, εσωστρεφείς, επιχειρησιακά και οικονομικά εξαρτημένες, χωρίς όραμα και κατα περίπτωση διεφθαρμένες. Οι περισσότερες ελληνικές ΜΚΟ υποφέρουν από κακοδιοίκηση, οπορτουνισμό και συχνά καθοδηγούνται απο επαγγελματίες ανειδίκευτους και τσαρλατάνους. Άλλες πάλι εξυπηρετούν τις βουλές αργόσχολων συζύγων που προσπαθούν να ξεπλύνουν τις οικογενειακές αμαρτίες. Στο κομμάτι των ανθρωπιστικών ΜΚΟ, πλην μιας οργάνωσης, οι υπόλοιπες κινούνται στο πλαίσιο αυτού που γλαφυρά αναφέρθηκε σε σχόλιο την προηγούμενη εβδομάδα περί ασπιρίνων.Δηλαδή ανθρωπισμός εποχής Μπιάφρας.

Πώς όμως λειτουργούν τα πράγματα στο εξωτερικό; Πριν συνεχίσω την ανάλυσή μου θα συνιστούσα να αποβάλλετε ενδόμυχες σκέψεις καχυποψίας και μηδενισμού με τις οποίες είναι ποτισμένο το DNA μας. Ανεξάρτητα πολιτικής τοποθέτησης, από το ένα άκρο του πολιτικού φάσματος μέχρι το άλλο, όταν η κουβέντα φτάνει σε θέματα διεθνούς ανάπτυξης, ανθρωπιστικής βοήθειας ή/και ΜΚΟ οι περισσότεροι στην Ελλάδα ρέπουν σε μια επιθετική ρητορική που σε δυο λέξεις συνοψίζεται στο εξής “οι μεγάλες δυνάμεις που απομυζούν τους φτωχούς”. Σε ένα βαθμό έχουν δίκιο αλλά μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά. Δεν τους κατηγορώ. Κάτι τα ψευτοεπαναστατικά αντανακλαστικά του γένους (όπως ανέφερα παραπάνω σε θέματα διεθνούς πολιτικής αριστεροί/δεξιοί, με απλούς διχαστικούς όρους, σκέφτονται ίδια) και κάτι η αρνητική άποψη για τις εγχώριες ΜΚΟ, δεν τους αφήνει να σκεφτούν οut of the Βox. Επίσης η πλειοψηφία αυτών, δεν έχει ταξιδέψει ποτέ εκτός Ελλάδας/ Ευρώπης- το όραμα τους για εύκολο χρήμα τελειώνει εξάλλου στο Λονδίνο, Βρυξέλλες, Παρίσι- και ό,τι γνωρίζουν για τα προβλήματα των αναπτυσσόμενων χωρών το ξέρουν από αφηγήσεις τρίτων (συνήθως μίντια).

Σκεφτείτε- χονδρικά- μια ΜΚΟ ως μια κατασκευαστική εταιρία. Πως επιβιώνει ο J&P Αβαξ; Υπάρχει μια ανάγκη για κάποιο δημόσιο έργο που η πολιτεία δε μπορεί να εκτελέσει μόνη της, βάζει ένα κονδύλι στην άκρη, προκηρύσσει το έργο γίνεται διαγωνισμός και σε απλουστευμένους όρους ο καλύτερος παίρνει το έργο. Έτσι δουλεύουν και οι ΜΚΟ. Η χ,ψ κυβέρνηση σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, την UNICEF διαπιστώνει π.χ άμεση ανάγκη για αντιμετώπιση της ελονοσίας στην τάδε περιοχή και προκηρύσσουν το έργο. Οι ΜΚΟ (θα μπορούσε να είναι μια ιδιωτική εταιρία, μη μπερδεύεστε) καταθέτουν προτάσεις/ προσφορές και ο καλύτερος παίρνει το έργο. Δηλαδή τίποτα διαφορετικό από οτι συμβαίνει στο δημόσιο/ιδιωτικό τομέα. Ελπίζω το παράδειγμα να βοήθησε. Διαπιστώνεται μια ανάγκη και κάποιος αναλαμβάνει να την ικανοποιήσει. Τόσο απλά.

Στο όνομα όμως της προστασίας των ανθρωπιστικών αρχών Humanitarian Imperative, mpartiality, Independence, Neutrality, Accountability oι ΜΚΟ αποφεύγουν να χρησιμοποιούν όρους της αγοράς αν και λειτουργούν με αυτούς. Έχουν οργανωμένα τμήματα ανθρωπίνων πόρων, προμηθειών, μάρκετινγκ, στρατηγικού σχεδιασμού και προγραμμάτων και φυσικά στελέχη και επιστήμονες που θα μπορούσαν να σταθούν επάξια σε αυτό που όλοι ξέρουν σαν ανταγωνιστικό ιδιωτικό τομέα. Ξεχάστε τα περί εθελοντισμού, η καταπολέμηση της φτώχιας είναι ένα σύνθετο τεχνικό ζήτημα και πληρωνόμαστε καλά γιατί είμαστε επαγγελματίες ακόμα και αν στα συντηρητικά αυτιά ηχεί άσχημα. Και πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά όταν πολλές ΜΚΟ (υποθέτω οτι αν αντικαταστήσετε το ΜΚΟ με κατασκευαστικές εταιρίες σας κάθετε μάλλον καλύτερα) έχουν 100 εκ δολάρια προϋπολογισμό/ χρόνο και 2000-3000 εργαζόμενους διεθνές και ντόπιο προσωπικό. Αυτό που διαφέρει είναι οτι τα άτομα αυτά και οι οργανώσεις για τις οποίες δουλεύουν διέπονται από άλλη φιλοσοφία και κουλτούρα. Επιλέον το 80% των χρημάτων μένουν στη χώρα και δεν επιστρέφουν κατα συνθήκη στην Ευρώπη/ Αμερική.

Ελπίζω να βοηθάω και να μη σας μπερδεύω. Βέβαια δεν είναι όλες οι ΜΚΟ στο εξωτερικό όπως τις περιγράφω. Υπάρχουν οργανώσεις που κακοδιοικούνται, που εξυπηρετούν συμφέροντα ή ακόμα και που είναι επικίνδυνες γιατί αντι να επιλύουν προβλήματα απλά τα συντηρούν. Αυτό όμως συμβαίνει σε όλους τους χώρυς και οι ΜΚΟ δεν είναι εξαίρεση. Τέλος πάντων αυτό που θέλω να πω είναι οτι ο τομέας της διεθνούς ανάπτυξής και συγκεκριμένα το κομμάτι των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων είναι μια τεράστια δεξαμενή από κυβερνητικούς οργανισμούς, τα Ηνωμένα Έθνη, ΜΚΟ, διεθνείς οργανισμούς, think tanks, ερευνητικά κέντρα, παν/μια, φιλανθρωκαπιταλιστές, ιδιωτικές εταιρίες κ.α. Στην Ελλάδα ελάχιστοι έχουν πραγματική γνώση του αντικειμένου. Κοιμισμένοι ακαδημαϊκοί, μια διψασμένη “νέα γενιά” για μια θεσούλα στην Commision ή στο Hall of Fame της Ναβαρίνου και κουτοπόνηροι πολιτικοί. Ο καθένας διαλέγει από που θα μάχεται, μέσα στο σύστημα (και πόσο μέσα) ή έξω (και πόσο) από αυτό. Είναι όμως άδικη (το λιγότερο) η ισοπεδωτική λογική των περισσοτέρων στη χώρα με τους χειρότερους ανθρώπους.

Πολλοί φίλοι όταν διαβάζουν αυτά που γράφω νομίζουν οτι έχω στο μυαλό τους αυτούς και παρεξηγούνται. Λάθος, βλέπω το σύνολο και όχι το μέρος.

Από την άλλη εβδομάδα ξεκινάμε μια νέα σειρά από post για το Πακιστάν. Εξάλλου έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου ότι δε θα ξανασχοληθώ με τα εσωτερικά της χώρας (εκτός κάτι εκτάκτου)